Koperta była biała, z logo, którego nie znałam. Otworzyłam ją przy kuchennym stole, między kubkiem herbaty a gazetą z programem telewizyjnym. Przeczytałam raz, drugi, trzeci. Słowa się składały w zdania, ale sens nie chciał do mnie trafić.
"Informujemy, że w związku z udzielonym kredytem hipotecznym zabezpieczonym na nieruchomości..." I adres. Mój adres. Mieszkanie na trzecim piętrze przy Kościuszki, w którym żyłam od trzydziestu ośmiu lat.
Mam sześćdziesiąt cztery lata i od dwunastu jestem wdową. Kiedy Tadek umarł, zostałam z tym mieszkaniem, sklepem z pasmanteriami na Wildzie i synem Michałem, który miał wtedy dwadzieścia cztery lata i właśnie skończył studia. S
klep odziedziczyłam po swojej matce, prowadziłam go od lat. Guziki, nici, koronki, zamki błyskawiczne - to były moje dni, moje godziny, mój cały świat oprócz Michała.
Po śmierci Tadka Michał się zmienił. Albo może nie zmienił - może po prostu wszedł w rolę, której nikt od niego nie wymagał. Zaczął dzwonić codziennie. Przyjeżdżał z drugiego końca Poznania co weekend, choć miał własne życie, swoją Kasię, potem małą Zosię. Naprawiał, malował, wieszał. Kiedy dwa lata temu miałam zapalenie płuc i leżałam trzy tygodnie, to on przywoził rosół w słoikach i pilnował, żebym brała antybiotyki.
Dlatego kiedy powiedział o tym akcie własności, nawet się nie zastanawiałam.
Było to w marcu. Siedzieliśmy w kuchni, Michał jadł moje placki ziemniaczane, a Zosia bawiła się klockami w pokoju. Kasia została w domu, bo miała migrenę. Michał skończył jeść, odsunął talerz i powiedział spokojnym głosem, tym swoim rzeczowym, którego używał, kiedy mówił o ważnych sprawach.
"Mamo, pomyślałem o czymś. Wiesz, ja nie chcę cię straszyć, ale gdyby coś ci się przydarzyło - pukam w niemalowane - to z tym mieszkaniem mogą być problemy. Postępowanie spadkowe, papiery, czekanie. Jakbym był współwłaścicielem, to wszystko poszłoby gładko."
Poczułam ukłucie gdzieś w środku, takie krótkie, jak igłą. Ale zaraz je zagłuszyłam. Bo przecież to logiczne, prawda? Syn się martwi. Syn myśli przyszłościowo. Tadek by pewnie to samo powiedział.
"A co trzeba zrobić?" - zapytałam.
"Pójdziemy do notariusza, podpiszesz darowiznę udziału. Połowa na ciebie, połowa na mnie. Proste."
I poszliśmy. Notariusz na Garbary, pani w okularach, wszystko wytłumaczyła, ja podpisałam. Michał trzymał mnie pod rękę, kiedy wychodziliśmy. Kupił mi lody po drodze, orzechowe, bo wiedział, że takie lubię.
Cztery tygodnie później - to pismo z banku.
Zadzwoniłam do Michała od razu. Ręce mi się trzęsły tak, że ledwo trafiałam w numer. Odebrał po piątym sygnale, co było dziwne, bo zwykle odbierał po pierwszym.
"Michał, przyszło pismo z banku. Jakiś kredyt hipoteczny. Na moim mieszkaniu."
Cisza. Słyszałam, jak oddycha. Potem powiedział:
"Mamo, spokojnie. To nic takiego. Wziąłem kredyt, ale na swój udział. Potrzebowałem pieniędzy na firmę."
"Jaką firmę?"
"Chcę otworzyć własny biznes. Z Tomkiem, pamiętasz Tomka? Serwis samochodowy. Mamo, to inwestycja, oddam za rok, góra dwa."
Nie pamiętałam żadnego Tomka. I nie wiedziałam o żadnej firmie. I nie rozumiałam, jak to jest, że bank daje kredyt pod zastaw czegoś, co jest też moje.
Następnego dnia poszłam do prawnika. Pani mecenas Woźniak miała biuro w kamienicy na Święcickiego, na pierwszym piętrze, z firankami w oknach i dyplomami na ścianie. Wysłuchała mnie, przejrzała dokumenty i powiedziała rzecz, która sprawiła, że podłoga pode mną się zakołysała.
"Pani Jadwigo, pani syn jest współwłaścicielem. Ma prawo obciążyć swój udział hipoteką. Nie potrzebował do tego pani zgody."
"Ale to moje mieszkanie."
"Było pani. Teraz jest wasze. A jeśli syn nie spłaci kredytu, bank może wszcząć egzekucję ze swojego udziału. Co w praktyce oznacza, że ktoś obcy może odkupić połowę pani mieszkania."
Wyszłam na ulicę i stałam przy latarni, bo nogi mi zmiękły. Ludzie przechodzili obok, tramwaj przejechał, ktoś prowadził psa. Normalny dzień. A ja stałam i myślałam, że mój syn - ten sam, co rosół w słoikach - właśnie postawił mój dom na szali.
Wieczorem Michał przyjechał. Bez Kasi, bez Zosi. Usiadł w przedpokoju na ławeczce, na której Tadek zawsze zostawiał buty, i powiedział:
"Mamo, nie gniewaj się."
"Nie gniewam się. Boję się."
